ارتودنسی متحرک

ارتودنسی متحرک چیست؟

دستگاه های ارتودنسی دندان را می توان به طور کلی به دو گروه اصلی ارتدونسی متحرک و ثابت تقسیم می شود.

دستگاه های ارتودنسی ثابت با استفاده از براکت و سیم یا سایر اجزای ثابت، برای مدت مشخصی روی دندان ها قرار می گیرند و بیمار نمی تواند آنها را به صورت روزمره از دهان خارج کند.

دستگاه های متحرک، همان طور که از نامشان مشخص است، قابلیت خارج شدن از دهان را دارند. بنابراین بیمار می تواند در زمان غذا خوردن، مسواک زدن و نخ دندان کشیدن آنها را خارج کند و پس از آن دوباره در دهان قرار دهد. البته میزان و مدت استفاده از هر دستگاه به نوع درمان و تشخیص متخصص ارتودنسی بستگی دارد.

ارتودنسی متحرک برای چه افرادی توصیه می شود؟

ارتودنسی متحرک برای تمامی بیماران مناسب نیست و بسته به نوع و شدت ناهنجاری، سن بیمار، وضعیت رشد فک دندان ها و هدف درمان، انتخاب می شود.

به طور کلی از این مدل از ارتودنسی، در درمان های پیچیده و ناهنجاری های شدید استفاده نمی شود. عمده کاربرد این ارتودنسی برای مشکلات دندانی خفیف تا متوسط است. در طرف دیگر برای بسیاری از مشکلات پیچیده و انحرافات شدید دندانی، ارتودنسی ثابت یا روش درمانی ترکیبی از هر دو استفاده می شود.

مشکلات جدی تر مانند برخی انواع مال اکلوژن یا ناهماهنگی های فکی ممکن است به درمان با ارتودنسی ثابت، دستگاه های ارتوپدیک فک و در موارد شدیدتر، ترکیب جراحی فک و ارتودنسی نیاز داشته باشند.

ارتودنسی متحرک می تواند برای فک بالا و پایین استفاده شود، اما نوع دستگاه و میزان راحتی آن در هر فک متفاوت است. به همین دلیل، نمی توان بدون معاینه مشخص کرد که کدام نوع دستگاه برای بیمار مناسب تر است.

در بعضی موارد نیز دستگاه های متحرک و ثابت مکمل یکدیگر هستند. برای مثال، ممکن است بخشی از درمان با دستگاه ثابت انجام شود و پس از پایان حرکت دندان ها، استفاده از نگهدارنده یا ریتینر برای حفظ نتیجه درمان ضروری باشد.

اگر درباره انتخاب بین ارتودنسی ثابت و متحرک مطمئن نیستید، معاینه توسط متخصص ارتودنسی می تواند مشخص کند کدام روش با شرایط دندان ها و فک شما تناسب بیشتری دارد.

انواع ارتودنسی متحرک

ارتودنسی های متحرک خود به انواع مختلف تقسیم می شوند. نمونه هایی از دستگاه متحرکی که در درمان ارتودنسی استفاده می شوند شامل موارد زیر می شوند.

ارتودنسی نامرئی (الاینرهای شفاف)

الاینرهای شفاف، از روش های جدید در حوزه ارتودنسی متحرک هستند که با استفاده از مجموعه ای از پلاک های شفاف با قابلیت خارج کردن، دندان ها را به تدریج به موقعیت مناسب هدایت می کنند.

این روش در برخی موارد مانند نامرتبی دندان ها، فاصله بین دندان ها و بعضی مشکلات بایت (حالت عادی قرارگیری دندان ها روی هم) کاربرد دارد، اما برای تمام ناهنجاری ها مناسب نیست. میزان موفقیت درمان به تشخیص صحیح، طراحی مناسب درمان و همکاری بیمار در استفاده منظم از الاینرها بستگی دارد.

یکی از مزیت های مهم الاینرهای شفاف، ظاهر نسبتاً پنهان آنها نسبت به براکت های فلزی است. به همین دلیل، این روش می تواند برای افرادی که تمایل ندارند از براکت و سیم های معمول استفاده کنند، گزینه مناسبی باشد.

با این حال، انتخاب الاینر شفاف باید پس از بررسی وضعیت دندان ها و فک توسط متخصص ارتودنسی انجام شود و یک تصمیم شخصی بر عهده بیمار نیست.

نگهدارنده ها (ریتینر)

نگهدارنده ها از جمله مهم ترین دستگاه های ارتودنسی متحرک هستند و معمولا پس از پایان مرحله فعال درمان مورد استفاده قرار می گیرند. پس از اینکه دندان ها مرتب شدندن، بافت اطراف آن ها و استخوان فک به زمان نیاز دارند تا با شرایط جدید سازگار شوند. به همین خاطر است که استفاده از ریتینر (نگهدارنده) برای کاهش احتمال بازگشت دندان ها به موقعیت قبلی، از اهمیت ویژه ای برخوردارند.

ریتینرها انواع مختلفی دارند و ممکن است به صورت متحرک یا ثابت استفاده شوند. نوع ریتینر و مدت زمان استفاده از آن برای هر بیمار متفاوت است و توسط متخصص ارتودنسی تعیین می شود.

چه مدت باید از نگهدارنده استفاده کنیم؟

پاسخ به این سوال به موارد متعددی بستگی دارد و برای همه یکسان نیست. احتمال دارد متخصص ارتودنسی در ماه های ابتدایی درمان، توصیه به استفاده طولانی از نگهدارنده داشته باشد و سپس میزان استفاده را به تدریج کاهش دهد.برای فک پایین نیز در بسیاری از موارد از نگهدارنده ثابت استفاده می شود. این ریتینر معمولا به صورت یک سیم نازک در سطح داخلی دندان ها قرار می گیرد و از بیرون قابل مشاهده نیست.

از آنجا که دندان ها در طول زندگی می توانند تا حدی جابه جا شوند، حفظ نتیجه ارتودنسی معمولا به نگهداری طولانی مدت نیاز دارد. در بسیاری از بیماران، استفاده از ریتینر برای مدت طولانی یا حتی به صورت مادام العمر با برنامه ای که متخصص ارتودنسی تعیین می کند، توصیه می شود. بنابراین، پایان درمان فعال ارتودنسی به معنی پایان مراقبت از نتیجه درمان نیست.

اگر از نگهدارنده استفاده نشود چه اتفاقی می افتد؟

در صورت استفاده نکردن از ریتینر طبق توصیه متخصص ارتودنسی، احتمال حرکت مجدد دندان ها و برگشت بخشی از نامرتبی وجود دارد. میزان این جابه جایی به عوامل مختلفی از جمله وضعیت اولیه دندان ها، نوع درمان و شرایط فرد بستگی دارد.به همین دلیل، استفاده منظم از نگهدارنده بخش مهمی از مراقبت پس از ارتودنسی است.

نوجوانان و بزرگسالان هر دو ممکن است به استفاده طولانی مدت از ریتینر نیاز داشته باشند و برنامه دقیق آن باید بر اساس شرایط هر بیمار توسط متخصص ارتودنسی تعیین شود.

پلاک متحرک با فنر Z شکل

این نوع پلاک در برخی موارد برای حرکت دادن یک یا چند دندان، به ویژه دندان های قدامی که در موقعیت نامناسب قرار گرفته اند، استفاده می شود. کاربرد دقیق آن به نوع ناهنجاری و تشخیص متخصص ارتودنسی بستگی دارد.

پلاک فانکشنال

پلاک های فانکشنال بیشتر در دوره رشد برای اصلاح برخی ناهماهنگی های فکی کاربرد دارند. برای مثال، در بعضی بیماران که فک پایین نسبت به فک بالا عقب تر قرار گرفته است، از دستگاه های فانکشنال برای هدایت رشد و بهبود رابطه فک ها استفاده می شود.

نوع دستگاه و زمان مناسب استفاده از آن باید پس از بررسی رشد فک و وضعیت بایت توسط متخصص ارتودنسی تعیین شود.

هدگیر

هدگیر یکی از دستگاه های ارتودنسی است که در شرایط خاص برای کنترل رشد فک بالا یا ایجاد نیرو برای جابه جایی دندان ها مورد استفاده قرار می گیرد.

این دستگاه معمولا از یک بخش داخل دهان و یک بخش خارجی تشکیل می شود و کاربرد آن به نوع ناهنجاری و طرح درمان بیمار بستگی دارد. امروزه استفاده از هدگیر به شرایط خاص درمانی محدود شده و برای همه بیماران تجویز نمی شود.

ضربه گیر لب و گونه

این دستگاه ها برای کاهش فشار لب و گونه بر روی دندان ها و ایجاد فضای مناسب در برخی شرایط ارتودنسی استفاده می شوند. کاربرد آنها به شرایط بیمار و هدف درمان بستگی دارد.

وسیع کننده کام

وسیع کننده کام برای افزایش عرض قوس فک بالا در برخی بیماران استفاده می شود. این دستگاه با اعمال نیرو به ساختارهای فک بالا، به گسترش عرضی آن کمک می کند.

روش و میزان گسترش به سن بیمار، وضعیت رشد و نوع مشکل بستگی دارد. در کودکان و نوجوانانی که هنوز رشد فکی آنها ادامه دارد، امکان استفاده از برخی انواع وسیع کننده ها بیشتر است؛ اما در بزرگسالان انتخاب روش مناسب به وضعیت استخوان و شرایط فک بستگی دارد.

مراحل ارتودنسی متحرک

ارتودنسی متحرک در یک جلسه انجام نمی شود و دارای مراحل مختلف است. این مراحل شامل موارد زیر می شود:

• مشاوره و بررسی وضعیت دندان ها و فک توسط متخصص ارتودنسی؛
• انجام معاینات و بررسی های لازم برای تعیین روش درمان؛
• قالب گیری یا اسکن دیجیتال از دندان ها در صورت نیاز؛
• طراحی و ساخت دستگاه ارتودنسی متحرک متناسب با شرایط بیمار؛
• تحویل و قرار دادن دستگاه و آموزش نحوه استفاده و مراقبت از آن؛
• مراجعه منظم به مطب برای بررسی روند درمان و تنظیم یا تعویض دستگاه در صورت نیاز.

مدت زمان ارتودنسی متحرک چقدر است؟

برای درمان ارتودنسی نمی توان یک بازه زمانی ثابت تعیین کرد؛ چرا که این امر برای هر فردی متفاوت است و بستگی به موارد زیادی دارد. نوع دستگاه و مشکلات دندانی بیمار، میتواند بازه زمانی درمان را بین چند هفته تا چند ماه جا به جا کند.

عوامل مختلفی بر طول درمان تاثیر می گذارند، از جمله:

• نوع و شدت ناهنجاری دندان و فک؛
• سن و وضعیت رشد بیمار؛
• نوع دستگاه مورد استفاده؛
• نیاز یا عدم نیاز به درمان های تکمیلی؛
• میزان همکاری بیمار و استفاده صحیح و منظم از دستگاه؛
• پاسخ دندان ها و فک به درمان؛
• پیچیدگی طرح درمان و تجربه متخصص ارتودنسی.

به همین دلیل، مدت دقیق درمان پس از معاینه و بررسی شرایط هر بیمار مشخص می شود.

مزایای ارتودنسی متحرک

• امکان خارج کردن دستگاه هنگام غذا خوردن و رعایت بهداشت دهان؛
• تمیز کردن دندان ها و خود دستگاه آسان تر از بسیاری از دستگاه های ثابت است؛
• ظاهر کمتر قابل مشاهده، به ویژه در الاینرهای شفاف؛
• امکان استفاده از برخی دستگاه ها در مراحل مشخص و متناسب با نیاز درمان.

بهترین مرکز تخصصی ارتودنسی

مواردی که باعث تشکیل مرکز تخصصی ارتودنسی می شود، تنها استفاده از مواد اولیه مرغوب و تجهیزات پیشرفته نیست. مواردی که باعث نتیجه دادن درمان ارتودنسی می شود، شامل تشخیص دقیق نوع ناهنجاری فک و دندان، انتخاب روش درمان متناسب با شرایط هر بیمار، پیگیری مداوم روند درمان می شود که بر روی نتیجه نهایی درمان ارتودنسی تاثیر زیادی میگذارند.

در کلینیک دندانپزشکی دریای نور، دپارتمان ارتودنسی با هدف ارائه خدمات تخصصی در زمینه تشخیص و درمان ناهنجاری های دندانی و فکی فعالیت می کند. در این بخش، بیماران پس از معاینه و ارزیابی شرایط دندان ها و فک، بر اساس نیاز خود برای مناسب ترین روش درمانی راهنمایی می شوند. ارتودنسی ثابت، ارتودنسی متحرک و روش های نوین اصلاح نامرتبی دندان ها، متناسب با شرایط هر بیمار مورد بررسی و درمان قرار می گیرند.

تلاش دپارتمان ارتودنسی کلینیک دریای نور بر این است که درمان، متناسب با شرایط هر بیمار و با در نظر گرفتن سلامت دندان ها، عملکرد فک و زیبایی لبخند برنامه ریزی شود. برای آشنایی بیشتر با خدمات و روش های درمانی، می توانید به صفحه دپارتمان تخصصی ارتودنسی کلینیک دریای نور مراجعه کنید.

جمع بندی

ارتودنسی متحرک یکی از روش های درمانی ارتودنسی است که به خاطر امکان خارج کردن دستگاه از دهان شناخته می شود. بیماران می توانند در شرایط و مراحل خاصی، مانند غذا خوردن و ورزش کردن و ... دستگاه ارتودنسی خود را خارج کنند. با این همه ارتودنسی متحرک باری تمامی ناهنجاری های دهانی مناسب نیست و انتخاب آن باید بر اساس تشخیص و معاینه متخصص ارتودنسی انجام بپذیرد.

همچنین استفاده از نگهدارنده (ریتینر) پس از پایان درمان فعال ارتودنسی، نقش مهمی در حفظ موقعیت دندان ها و کاهش احتمال برگشت نامرتبی دارد. بنابراین، موفقیت درمان تنها به مرتب شدن دندان ها محدود نمی شود و رعایت توصیه های متخصص و پیگیری های دوره نگهداری نیز اهمیت زیادی دارد.

اگر قصد انجام ارتودنسی دارید یا نمی دانید ارتودنسی متحرک برای شرایط شما مناسب است یا خیر، مراجعه به متخصص ارتودنسی و انجام یک ارزیابی دقیق، بهترین راه برای انتخاب روش درمانی مناسب است.